Erdi+Aroa

=
Monodia erlijiosoa mezaren liturgian eta eliz otoitzean erabiltzen den ahots bakarreko kantua da eta hainbat mota desberdin bereizten dira. kantu mota nagusiak hauek dira: Kantu Anbrosiarra edo Milanekoa, Kantu Mozarabea eta Kantu Gregoriarra. ======

=
Hala eta guztiz ere, kantu gregoriarra izan da gaur egunera arte heldu den musika mota hauen artean ezagunena. Bere unerik gorena garai erabat teozentriko batean gertatu zen, hau da, gizartea Jainkoaren eta erlijioaren inguruan antolatzen zen garai batean, Elizak sekulako indar kulturala eta politikoa zuenean. Garai horrek (X-XV. mendeak) arte //erromaniko// eta //gotikoaren// gailurrarekin egiten du bat. ======

 · Kantu monodikoa da (ahots bakarrekoa).
· A capella abesten da (instrumentuen laguntzarik gabe).

=
VII. mendeko San Gregorio Magnok (540-604) ordura arte kristauek kantatzen zuten musika antolatu eta doinu guztiak bildu zituen. Hori dela eta askotan esan izan da kantu gregoriarraren sortzailea izan zela.======

Kantu gregoriarra gizarte erlijioso batean sortu zen, eta gizarte horren ustez, gizakia Jainkoa zerbitzatzeko eta betierekotasunerako bizi da; aldi berean, garai hartan elizak botere erlijioso eta espiritual handia zuen. Guzti hau dela eta kantu gregoriarraren heldurua fededunaren arima Jainkoarengana hurbiltzea da.

media type="youtube" key="l6GwpJHtPbU" height="381" width="468" align="center"

=
Musika profanoaren jatorria hizkuntza arrunten sorreran bilatu behar da, nazio bakoitzeko hizkuntzen sorreran alegia, bai eta barne merkataritzaren eta ekonomiaren berpiztean. Horren eraginez, gizateriak banakako kontzientzia handiagoa garatu zuen; musikaren bidez, bere eguneroko nahiak eta helburuak adierazteko ahalegina egin zuen, eta ez erlijioari loturiko gauzak bakarrik. ======


 * ======Erdi aroko kantagileak dira; olerkariak. ======


 * Maitasunari eta gerrako balentriei kantatzen diete batik bat.
 * ======Harizko musika tresna batekin kantatzen dute (biola, harpa, lauta edo perkusiozko beste instrumentu batzuk) ======
 * ======Musika monodikoa izaten jarraitzen du. ======
 * Erritmo nabarmenagoa eta anitzagoa dute.
 * Musika Elizatik Gorteetara edo gaztelura igaro zuten.
 * ======Musika profano mota berezi bat: Alfontso X. Jakintsuaren “Santa Mariako Kantigak” __Ama Birjinari eskainitako__ musika mota berezia da. (Espainian sortua) ======

media type="youtube" key="JtQZvoaMEy8?fs=1" height="385" width="480" align="center"

Polifonia hitzak aldi berean entzuten diren zenbait ahotsetan kantatzen den kantua esan nahi du. Kantu Gregoriar bati beste bat eransten zaio goitik edo behetik. Polifonia ez zen jaio IX. mendera arte.

 __Polifonia forma berriak (aldiak)__
 * Polifoniaren sorrera (IX-XII. mende hasierara)
 * [|Ars Antigua] (XII-XIII. mendeetan): [|Conductusa] eta [|motetea]
 * [|Ars Nova] (XIV. mendean): Berpizkunde musikarako trantsizio garaian sortu zen. Garai honetan polifonia aberastu egiten da.

 __Lehenengo forma polifonikoak__
 * //[|Organum]//: doinu gregoriar bati beste bat eransten zaio goitik edo behetik (bi doinuak batera abesten dira)
 * //[|Discantus]:// aurkako mugimenduak dituzten aldi bereko bi doinuez osatzen da.


 * Garai honetan erabiltzen zen idazkera ez zen gaur egun ezagutzen duguna, musika idazteko karratu formako ikur batzuk erabiltzen ziren, eta horriek adierazten zuten doinuak gora edo behera egin behar zuen, baina betiere abestu behar zen tonua zehaztu gabe. Ikur edo idazkera mota horri **neuma**k deitzen zaizkie.





Galderak - Erdi Aroa