Hotsa

= = **__HOTSA__** Hotsa gorputzen bibrazioek sortzen dute. Hotsa airearen, uraren edo beste gorputz batzuen bitartez transmititzen da, hots-uhinen bitartez. Bibrazioak neur daitezkeenean eta maiztasun erregular batekin egiten direnean, noten bitartez irudikatzen diren musika hotsak sortzen dira. Bibrazioak irregularrak eta neurtzen oso zailak badira, zarata sortzen da.
 * · Zerk sortzen du hotsa?**

Hots bat zein indarrarekin sortzen den adierazteko erabiltzen da. Bibrazioaren zabaltasunari esker mugatzen da. Hotsak bi motatakoak dira: ozenak eta motelak. Hotsaren garaiera da: garaiak (altuak) edo apalak (baxuak). Maiztasunak ematen du, hau da, segundo bakoitzean dauden bibrazioen kopuruak. Hots baten izaera da, bere kalitatea. Hots bat beste batetik bereizten uzten digun ezaugarria da. Hots bat abesten baduzu eta tarte batez etengabe mantentzen baduzu, iraupen luzekoa izango da; hotsa berehala eteten bada, iraupen laburrekoa izango da.
 * · Hotsaren ezaugarriak:**
 * __Intentsitatea__:
 * __Tonua__:
 * __Tinbrea__:
 * __Iraupena__:

Historian zehar, hotsaren garaiera irudikatzeko grafia desberdinak asmatu dira. __A B C D E F G__ La Si Do Re Mi Fa Sol  Hotsaren garaiera adierazten duten zeinuak dira. Honela dute izena:
 * · Musikaren grafiak**
 * 1) __Alfabetikoa__: alfabetoko lehen 7 letrak erabiltzen dira. Idazkera Amerikarra ere deitzen zaio eta solfeoa ez dakitenentzat erabiltzen da.
 * 1) __Diastematikoa__: erabiliena da. Nota musikalak erabiltzen dituena.
 * 2) __Grafia berriak__: pentagrama batean notekin eta irudiekin idazten diren zeinuak. Musikagile bakoitzak bere kodea aukeratzen du.
 * · Notak:**

**· Pentagrama:** Bost lerro paraleloen eta haien arteko lau tarteen multzoa. Han jartzen dira musikaren zeinuak.

 Pentagramaren gainean edo azpian jartzen dira bertan sartzen ez diren hots garaiegiak edo apalegiak adierazteko.
 * · Lerro gehigarriak**



Azter ezazu liburuko edozein partitura. Musika idazketa guztiaren aurretik klabe izena duen besteek baino handiago den zeinu bat dago. Klabeak notek garaieraren arabera pentagraman duten kokapena eta izena adierazten diguten zeinuak dira. Hiru klabe-zeinu eta zazpi klabe daude. Hiru klabe-zeinuak: sol klabea, fa klabea eta do klabea.
 * · Klabeak**

<span style="font-family: Arial,Helvetica,sans-serif;"> Alterazioak noten aurretik edo pentagramaren hasieran jartzen diren zeinuak dira eta haien hots naturala aldatzeko balio dute. · __Sostenitua__: Tonu erdia igotzen dio (tonuerdi) notari · __Bemola__: Tonu erdia jaisten dio (tonuerdi notari) · __Bekoadroa__: Aurrekoan eragina ezeztatzen du · __Sostenitu bikoitza__: Bi tonuerdi igotzen ditu, hau da, tonu bat igotzen ditu. · __Bemol bikoitza__: Bi tonuerdi jaisten ditu., hau da, tonu bat jaisten ditu.
 * · Alterazioa**



· __Berezkoak__: klabearen armadura osatzen dute. Pentagramaren hasieran jartzen dira eta tonalitatea adierazteko balio dute.
 * · Alterazio motaK:**

· __Akzidentalak__: aldatu nahi duten notaren aurrean jartzen dira eta haien eraginak jarrita dauden konpasa bukatu arte bakarrik irauten du. Gorantz edo beherantz doazen hotsen segida bat da. Hauek dira bi eskala motarik garrantzitsuenak: · Eskala diatonimoaK: tonu eta tonuerdien segida osatzen dutena (guztiok ezagutzen duguna). · Eskala kromatikoa: tonuerdiez bakarrik osatuta.
 * · Eskala:**

Musikak italierako hitz batzuk erabiltzen ditu, ñabardura izenekoak, eta horien bidez bolumena eta abiadura adierazten da. Hona hemen ñabardura horien desberdintasunak:


 * Pianissimo (pp eta ppp) || Oso motel ||
 * Piano (p) || Motel ||
 * Mezzo piano (mp) || Erdi motel ||
 * Mezzo forte (mf) || Erdi ozen ||
 * Forte (f) || Ozen ||
 * Fortissimo (ff eta fff) || Oso ozen ||
 * Fp || Ozen eta gero motel ||
 * Crescendo (cresc.) [[image:Crescendo2.jpg]] || Pixkanaka handiagotuz ||
 * Decrescendo (decresc.) [[image:Decrescendo2.jpg]] || Pixkanaka txikiagotuz ||
 * Diminuendo (dim. Eta dimin.) [[image:Decrescendo2.jpg]] || Txikiagotuz ||
 * Forzando (sf eta sfz) edo forzato (fz) || Bat-bateko indarra nota batean ||