Ahots+adierazpena+eta+kantua

Ahotsa izadiak oparitu digun musika tresna da. Ahozko mintzairaren edo kantuaren bitartez, gure sentimenduak adierazi eta besteekin komunikatu ahal dugu.

Ahotsa abesteko erabiltzen dugunean, hainbat modutan erabil dezakegu:
 * 1) Bakarka
 * 2) Abesbatzan (zenbait ahotsetara)
 * 3) A capella (musika tresnarik gabe)
 * 4) Musika tresnez lagunduta

Ondorengo organoak erabiltzen ditugu giza ahotsaren bitartez hotsak igortzeko:
 * · Ahoskuntza aparatua**

a. __Aire hornitzaileak__: arnasa kontrolatzea beharrezkoa da ondo kantatzeko eta ahotsaren edertasunerako. Airea barneratzeko birikak zabaldu egiten dira diafragmako giharren eta saihetsartekoen eraginez. Hiru arnasketa mota daude: Kantuari dagokionez, diafragmatikoa da garrantzitsuena, nahiz eta, ondo abesteko, denak diren beharrezkoak.
 * Saihetsekoa
 * Toraziko goialdekoa
 * Diafragmatikoa

media type="youtube" key="HiT621PrrO0" height="351" width="432" align="center"

media type="youtube" key="Vhs-Htn0kpk" height="312" width="496" align="center"

b. __Hots sortzaileak__: arnasa hartzerakoan ahots kordak irekita egoten dira; kantatzerakoan edo soinua sortzean ordea ahots kordak itxi egiten dira, hau da, neurri handiagoan edo txikiagoan teinkatu egiten dira. Laringean sortzen diren dardarek (uhinek) soinua sortzen dute. Hotsaren garaiera (altua edo baxua) ahots kordek duten luzeraren, lodieraren eta tentsioaren araberakoa izaten da.

c. __Erresonatzaileak__: Trakea, sudurra, bekokia eta ahoak osatzen dute. Oso garrantzitsua da arnasketa menperatzea erresonatzaileak ongi erabiltzeko eta ahoskuntzako organoak ez mintzeko (egoki erabiltzeko).

media type="youtube" key="zb2QimMHEAY" height="390" width="480" align="center" Ahotsa klasifikatzea oso zaila da ahots bakoitzak ezaugarri desberdinak baititu eta hori dela eta faktore asko hartzen dira kontuan ahots bat klasifikatu behar den bakoitzean. Horretarako lehenik eta behin gizonezkoen eta emakumeen arteko bereizketa egiten dugu. Ondoren tesituren arteko bereizketa egiten dugu eta bukatzeko tinbreari (ahotsaren kolorea, bolumena, lodiera, distira eta vibratoa) antzematen diogu.
 * · Ahots motak**

Guzti hori kontuan hartuta honako klasifikazioa egin dezakegu: a. __Emakumeak__:
 * **__Sopranoa__**: emakumezkoen ahotsik altuena da. Baina sopranoen artean ere bereizketa egiten da:
 * 1) __Arina/koloratura__: Edita Gruberova, Lucia Serra eta Natalie Dessay
 * 2) __Liriko-arina__: Joan Sutherland eta June Anderson
 * 3) __Lirikoa__: Montserrat Caballé, Mirella Freni eta Kiri te Kanawa
 * 4) __Spintoa__: Renata Tebaldi eta Aprile Milo
 * 5) __Dramatikoa__: Maria Callas, Brigit Nillson, Ghena Dimitrova eta Eva Marton

media type="youtube" key="bCg4r1Ile4w" height="247" width="295"media type="youtube" key="EJ2L_B7VOWs" height="247" width="301"media type="youtube" key="DWUe7cXm6ok" height="247" width="301"media type="youtube" key="OZjJbiKGZZA" height="247" width="301"media type="youtube" key="p-MlV-4eypo" height="247" width="301"
 * **__Mezzo-sopranoa__**: Sopranoena baino ahots baxuagoa da eta honetan ere bereizketa egiten da:
 * 1) __Arina__: Cecilia Bartoli
 * 2) __Lirikoa__: Teresa Berganza eta Agnes Baltsa
 * 3) __Dramatikoa__: Giulietta Simionato eta Dolora Zajick

media type="youtube" key="5wXtiXDJIho" height="229" width="276"media type="youtube" key="xlGTz0pSLS8" height="229" width="276"media type="youtube" key="kPPNd2uFxtg" height="229" width="272"
 * **__Kontraltoa__**: emakumezkoen ahotsik baxuena da. Ahots mota honetan ere bereizketak egiten dira:
 * 1) __Arina__: Marilyn Horne
 * 2) __Lirikoa__: Marian Anderson
 * 3) __Dramatikoa__: Kathleen Ferrier eta Ewa Podles

media type="youtube" key="3DVkGTbIBR0" height="238" width="289"media type="youtube" key="mJoDR704-BA" height="238" width="289"media type="youtube" key="qAueXMs29IM" height="238" width="289"

b. __Gizonezkoak__: media type="youtube" key="wv-S3uoeTXg" height="304" width="372" align="center"
 * **__Castratia__**: 1550. urte ingurukoak dira ahots mota honi buruz aurkitu diren lehenengo datuak. Abestirako doia eta ahots arina/altua zutela adierazi zuten mutikoei kastrazioak egiten hasi ziren pubertaroan ahotsa aldatu ez zitzaien. Horrela, haurren ahots arin eta altuak izaten jarraitzen zuten baina nagusi baten indarra ere bazuten, emakumezkoen rolak abesteko paregabeak ordungo estetikaren arabera. Historiako castratirik ospetsuena Farinelli izan zen. Azkenengo castratia Alessandro Moreschi izan zen eta Erroman hil zen 1922an.

media type="youtube" key="C4sQlOHcvjI" height="283" width="346" align="center"
 * **__Sopranista__**: Gaur egun badira kontratenore jakin batzuk falsetearen teknika bereziki garatu dutenak eta gizon hauei sopranista deitzen diote sopranoak imitatzen baitituzte; sopranoen bezalako tesitura (kontratenoreena baino luzeagoa) lortzen baitute eta ahotsaren kolorea haur baten kolorekoagoa delako. Esan genezake gaur egun kastratien antzik gehien izango zuten ahotsik antzekoena izango zela.

media type="youtube" key="RvJKi6sGXtM" height="290" width="353" align="center"
 * **__Kontratenorea__**: gizonezkoaren ahotsik altuena da, nahiz eta nahiko femeninoa dirudien. Ahots mota hau oso azkarra eta naturala (berezkoa) izaten da, nahiz eta nahiko arraroa den. Kontratenore ospetsu batzuk: Paul Esswood eta Andreas Scholl
 * **__Tenorea__**: ahots arrunten artean gizonezkoaren ahotsik altuena da. Baina tenorren artean ere bereizketa egiten da:
 * 1) __Arina__: Alfredo Kraus eta Juan Diego Florez
 * 2) __Lirikoa__: Jose Carreras eta Luciano Pavarotti
 * 3) S__pintoa__: Placido Domingo
 * 4) __Dramatikoa__: James King eta James McCracken

media type="youtube" key="3aS6M8j3pvQ" height="210" width="245"media type="youtube" key="0DLUDG8j33A" height="212" width="251"media type="youtube" key="2RdJmqLrsbo" height="212" width="258"media type="youtube" key="h2rYiCkc5Qk" height="214" width="263"
 * **__Baritonoa__**: gizonezkoen ahots baxua da. Ahots mota honen tinbrea oso argia izaten da eta hauen artean ere bereizketa egiten da:
 * 1) __Arina__: Virgilio Bellatti
 * 2) __Lirikoa__: Dietrich Fischer-Dierkau
 * 3) __Dramatikoa__: Cornell MacNeil
 * 4) __Bajo-Baritono__: Thomas Quasthoff eta Bryn Terfel
 * 5) __Barítono Verdinaoa__: Leo Nucci eta Tito Gobbi
 * 6) __Barítono Buffoa__: Andrew Shore eta Claudio Desderi

media type="youtube" key="Be-g3DqZg98" height="261" width="316"media type="youtube" key="lUX3QzIEun4" height="260" width="312"media type="youtube" key="NqPcb1nKZYg" height="254" width="310"media type="youtube" key="bKELRwa08m4" height="258" width="314"media type="youtube" key="kK5tXenDWQ8" height="263" width="314"


 * =====**__Baxua__**: ahots mota hau da gizonezkoetan ahotsik grabeena. Tinbre eta kolore oso ilunak dituzten ahots motak dira. Ahots mota honetan ere bereizketak egiten dira:=====
 * 1) __Arina__: Samuel Ramey
 * 2) __Lirikoa__: Nicolai Ghiaurov
 * 3) __Dramatikoa/Sakona__ (profundo): Kurt Moll

media type="youtube" key="85ezTttDh0I" height="273" width="336"media type="youtube" key="Yt0dgomw5AE" height="273" width="336"media type="youtube" key="dK1_vm0FMAU" height="273" width="335"

KURIOSITATEAK: 1. Ahozko errekor bat:

media type="youtube" key="Kdp4NHWr7G8" height="390" width="480" align="center"

2. Baso bat ahotsaren bidez apurtzen:

media type="youtube" key="FKvzTYQkeDE" height="390" width="480" align="center"